Evkalipt nədir?
Evkalipt dünyanın ən faydalı bitkilərindən biridir. Bu ağaclar havanı təmizləyir və bataqlıq yerləri qurutmağa kömək edir, efir yağları ilə zəngin olan çubuqşəkilli yarpaqları və qabıqları müalicəvi xüsusiyyətlərə malikdir. Evkaliptin vətəni Avstraliya sayılır, lakin bütün planetin tropik və subtropik zonalarında, Qafqazda, Qara dəniz sahillərində rast gəlmək olar.
Ölkəmizdə 20-yə yaxın evkalipt növü becərilir. Bitki, oduncağının sıx, sərt, çürüməyə davamlı olması, həmçinin müxtəlif bioloji aktiv maddələr istehsal etmək qabiliyyəti ilə qiymətləndirilir. Evkaliptdən tikinti, sellüloz, kağız, ətir və əczaçılıq sənayesində geniş istifadə olunur.
Tibbi məqsədlər üçün ən çox Eucalyptus viminalisin yarpaqlarından istifadə olunur. Bitkinin yarpaqlarının tərkibi efir yağı sineol (ekvaliptol), limonen, simen, alfaterpineol, karvakrol, pinokarvon və kamfen adlı maddələrlə zəngindir.
Evkalipt yarpağının xüsusiyyətləri
Mukolitik
Antiseptik
İltihab əleyhinə
Dezinfeksiyaedici
Sakitləşdirici
Bakteriosid
Büzücü
Fungisid
Həzm tənzimləyici
Antiviral
Bronxodilatator
Ekspektoran
Antihistamin
Yuxarıda sadaladığımız xüsusiyyətlər evkalipt yarpaqlarının yüksək müalicəvi təsirə malik olmasından və həmçinin geniş spektirli təsir dairəsindən xəbər verir. Bu xüsusiyyətlərinə görə ölkəmizdə də evkalipt yarpaqları təbii müalicə məqsədi ilə geniş tətbiq edilir.
Evkalipt yarpaqlarının müalicəvi xüsusiyyətləri
Xalq təbabətində evkaliptin dəmləməsi, ekstraktı və yağı istifadə olunur. Evkalipt yarpaqları müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində həm tək şəkildə, həm də bəzi tibbi preparatlarla yanaşı tətbiq edilir. Onun əsas təsiredici maddəsi yarpaqların tərkibində olan sineoldur. Bu maddə bronxit, traxeit, faringit, laringit, qrip, soyuqdəymə, zökəm, çiban, sızanaq, ekzema, stomatit, gingivit, sistit, uretrit, vaginit, revmatik və oynaq ağrıları kimi xəstəliklərin müalicəsində müsbət təsir göstərir.
Evkalipt yarpaqları bakteriyaları, müxtəlif mənşəli mikrobları və virusları məhv edir, onların artıb çoxalmasının qarşısını alır. O, yuxarı tənəffüs yolları xəstəliklərində əsasən yerli antimikrob, aşağı tənəffüs yolları xəstəliklərində isə güclü bəlğəmgətirici təsir göstərir.
Evkalipt yarpaqları tənəffüs yollarını bəlğəmdən təmizləyir, bəlğəmin xaric olmasına kömək edir. Bu onun mukosekretik, mukolitik və mukokinetik təsiri ilə əlaqələndirilir. İnhalyasiya şəklində istifadəsi bronxit, öskürək və sinusit üçün faydalıdır. Evkalipt yarpaqlarının dəmləməsindən istifadə edərək boğaz ağrısı, diş əti və dəri iltihablarını müalicə etmək mümkündür.
Revmatizm, əzələ və oynaq ağrılarında evkalipt yağından masaj üçün istifadə olunur. Sinir ağrılarında həm ağrıları tormozlayır, həm də sakitləşdirici effekt verir. Bağırsaq parazitlərinə qarşı da təsirlidir, hətta bəzi həşəratları (ağcaqanad) uzaqlaşdırır. Əsasən yaz-payız aylarında orqanizmin immun sistemini gücləndirmək üçün tövsiyə olunur. Sızanaq və dəri infeksiyalarında evkalipt yarpaqlarının dəmləməsi yerli antiseptik və dezinfeksiyaedici kimi istifadə olunur, qıcıqlanmış dəriyə sakitləşdirici təsir göstərir.